MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ UYARINCA CAYMA HAKKI (ARALIK 2014)

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un ("YTKHK") 48. ve 84. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve mesafeli sözleşmelere ilişkin usul ve esasları düzenleyen Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ("Yönetmelik") 27.11.2014 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. İlgili Yönetmelik yayım tarihinden 3(üç) ay sonra, diğer bir deyişle 27.02.2015 tarihinde, yürürlüğe girecektir. 

İlgili Yönetmelik ile getirilen en önemli değişiklik; Mesafeli Sözleşmelere Dair Yönetmelik ("Mülga Yönetmelik") kapsamında 7(yedi) gün olarak düzenlenen cayma hakkı süresinin 14(on dört) güne çıkartılmasıdır. Cayma hakkı, Yönetmeliğin 9.maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; tüketici 14(on dört) gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkı süresi, 

hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde sözleşmenin kurulduğu gün,
mal teslimine ilişkin sözleşmelerde tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün 

başlamaktadır. Ancak tüketici, sözleşmenin kurulmasından malın teslimine kadar olan süre içerisinde de cayma hakkını kullanma imkanına sahiptir.

Yönetmeliğin 10.maddesinde, satıcı veya sağlayıcının cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda, tüketici cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmediği takdirde cayma hakkını kullanmak için 14(on dört) günlük süre ile bağlı olmayacaktır. Ancak, bu süre her halükarda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren 1(bir) yıl sonra sona erecektir. 

Tüketiciler tarafından cayma hakkının nasıl kullanılacağı hususu ise Yönetmelik Madde 11'de düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre; cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin cayma hakkı süresi dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri sağlayıcısı ile satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmesi yeterlidir. Cayma hakkının kullanılmasında tüketici, Yönetmeliğin Ek'inde yer alan formu kullanabileceği gibi cayma kararını bildiren açık bir beyanda da bulunabilir. Satıcı veya sağlayıcı tarafından tüketiciye internet sitesi üzerinden cayma hakkını kullanma imkanı sunulduğunda satıcı veya sağlayıcı, tüketicilerin iletmiş olduğu cayma taleplerinin kendilerine ulaştığına ilişkin teyit bilgisini tüketiciye derhal iletmekle yükümlüdür. Cayma hakkının kullanımına ilişkin ispat yükümlülüğü tüketiciye aittir. 

Yönetmeliğin 12.maddesinde satıcı veya sağlayıcının yükümlülüklerine yer verilmiştir. Bu kapsamda satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin cayma hakkını kullandığına ilişkin bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14(on dört) gün içinde, varsa malın tüketiciye teslim masrafları da dahil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri iade  etmekle mükelleftir. Ayrıca, belirtilen bu ödemelerin, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun bir şekilde ve tüketiciye herhangi bir masraf veya  yükümlülük getirmeden tek seferde yapılması zorunludur. 

Tüketici tarafından satın alınan malın bedelinin ödenmesi amacıyla düzenlenen senetleri elinde bulunduran satıcı, tüketicinin cayma hakkını kullanmasının ardından bu senetleri tüketiciye iade etmelidir. Senetlerin iade edilmemesi durumunda tüketici, mahkemeye başvurabilecektir. Tüketici Mahkemesi tarafından bu senetler hakkında tedbir kararı verildiğinde bu karara rağmen satıcı, elinde bulundurduğu senetlere dayanarak tüketici aleyhine icra takibi başlatırsa bu takip iptal edilecektir. 

Bu hususta, Yargıtay 12.Hukuk Dairesi'nin 19.07.2006 tarihli ve 2006/11649 Esas 2006/16179 Karar sayılı ilamı;

"Tüketici mahkemesince verilmiş olan her kim elinde olursa olsun icraya konulmaması, ödenmemesi, ciro edilmemesi ve protesto edilmemesi yönünden verilmiş olan tedbir kararına rağmen bu karardan sonra alacaklı(vekili) tarafından yapılmış olan takibin anılan tedbir kararının içeriğine  aykırı olması nedeniyle, icra mahkemesince takibin iptaline karar verilmesi gerektiği..."
şeklindedir. 

Cayma hakkının kullanımına ilişkin olarak tüketici için öngörülen yükümlülükler ise Yönetmelik Madde 13'te düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre; satıcı veya sağlayıcı malı kendisinin geri alacağına dair bir teklifte bulunmadıkça, tüketici cayma hakkını kullandığına ilişkin bildirimi yönelttiği tarihten itibaren 10(on gün) içinde malı satıcı veya sağlayıcıya ya da yetkilendirmiş olduğu kişiye geri göndermek zorundadır. Tüketici, cayma süresi içinde malı işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun bir şekilde kullandığı takdirde malda meydana gelen zararlardan sorumlu olmayacaktır. 

Tüketicinin cayma hakkını kullanması durumunda yan sözleşmelerin akıbetinin ne olacağı hususuna Yönetmeliğin 14.maddesinde yer verilmiştir. Bu bağlamda, tüketici cayma hakkını kullandığında yan sözleşmeler de kendiliğinden sona erecektir. Tüketici, cayma süresi içinde malı işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun bir şekilde kullandığı takdirde herhangi bir masraf, tazminat veya cezai şart ödemeyecektir. Satıcı veya sağlayıcının, tüketicinin cayma hakkını kullandığını yan sözleşmenin tarafına bildirmesi gerekmektedir. 

Yönetmeliğin 15.maddesinde ise cayma hakkının istisnaları düzenlenmiştir. İlgili maddede, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, tüketicinin cayma hakkını kullanamayacağı sözleşmeler tek tek sayılmıştır. Bunlardan en önemlileri;

Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler,
Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek malların teslimine ilişkin sözleşmeler,
Abonelik sözleşmeleri kapsamında sağlananlar dışında, gazete ve dergi gibi süreli yayınların teslimine ilişkin sözleşmeler, 
Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve eğlence veya dinlenme amacıyla yapılan boş zamanın değerlendirilmesine ilişkin sözleşmelerdir. 

Sonuç olarak, cayma hakkına ilişkin düzenlemeleri üzerinde durulan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği yayım tarihinden 3(üç) sonra, 27.02.2015 tarihinde, yürürlüğe gireceğinden bu tarihe kadar şu anda yürürlükte olan Mesafeli Sözleşmelere Dair Yönetmelik uygulanmaya devam edecektir.