ERİŞİM SAĞLAYICILARI BİRLİĞİ’NİN HUKUKİ DAYANAĞI ve GÖREVLERİ (EYLÜL 2016)

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun 23.05.2007 tarihli 26530 sayılı Resmi Gazete yayımlanmış olup, Kanunun 3. ve 8. maddesi yayım tarihinden 6 ay sonra, diğer maddeler ise yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir.

5651 sayılı Kanun çerçevesinde erişimin engellenmesi; “Alan adından erişimin engellenmesi, IP adresinden erişimin engellenmesi, içeriğe(URL) erişimin engellenmesi ve benzeri yöntemler kullanılarak erişimin engellenmesi” olarak tanımlanmıştır.

Erişim Sağlayıcıları Birliği(“ESB”) ise 5651 sayılı kanunun 8. maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararlarının uygulanmasını sağlamak üzere kurulmuştur. Belirtilen 8. madde;

  • Türk Ceza Kanunu’nda yer alan; İntihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, müstehcenlik, fuhuş, kumar oynanması için yer ve imkan sağlama suçları ile,
  • 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun’da yer alan suçlarını, kapsamaktadır.

Ayrıca Kanun’un “Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi” başlıklı 8/A maddesi; yaşam hakkı ile kişilerin can ve mal güvenliğinin korunması, milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması ile ilgili internet ortamında yer alan içerikleri kapsamakta olup, bu maddeler dahilinde verilen erişimin engellenmesi kararları da ESB’nin görev alanı dışındadır.

ESB özel hukuk tüzel kişiliğine haiz olup, merkezi Ankara’dadır. ESB, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında yetkilendirilen tüm internet servis sağlayıcıları ile internet erişim hizmeti veren diğer işletmecilerin katılmasıyla oluşan ve koordinasyonu sağlayan bir kuruluş olup, ESB’ye üye olmayan internet servis sağlayıcıları yasal olarak faaliyette bulunamaz.

5651 sayılı Kanun’un 6/A maddesi uyarınca; işbu kanunun 8. maddesi dışında verilmiş olan tüm erişimin engellenmesi kararlarının uygulaması ESB’nin görev alanına girmektedir. İşbu kanunun 8. maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararları, gereğinin yapılması için ESB’ye gönderilir. ESB’ye yapılan tebligat erişim sağlayıcılara yapılmış sayılır.

Ayrıca ESB, kendisine ait özel kanunlarla yetkilendirilmiş olan kamu kurumlarınca verilen erişimin engellenmesi kararlarını da uygulamak üzere erişim sağlayıcılara gönderilmesinden sorumludur.

5651 sayılı Kanun’un emredici hükmü uyarınca; işbu kanunun 8. maddesi uyarınca verilen erişimin engellenmesi kararları bakımından ESB’nin idari açıdan kararı uygulamak haricinde  herhangi bir işlem yapmaya yetkisi yoktur. İlgili madde uyarınca verilmiş olan erişimin engellenmesi kararının ESB’ye gönderilmesi halinde, bu karar derhal Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na(BTK) gönderilmektedir.

ESB tarafından; “http” ile başlayan URL adreslerine ilişkin olarak, internette yayınlanan içeriklere erişimin engellenmesi mümkündür. Ancak, hesap oluşturularak kullanılan internet adreslerinin(örn; facebook.com) “https” protokolünü kullanmalarından dolayı bu sitelere ait URL adreslerine erişimin engellenmesi teknik olarak mümkün değildir. Dolayısıyla “https” protokolünü kullanan internet sitelerine ait erişimin engellenmesine karar verilmesi halinde, bu doğrultuda gelen kararlar ESB tarafından erişim sağlayıcılara gönderilmekte ve erişimin engellenmesinin teknik olarak mümkün olmadığı hususunda kararı veren merciye bilgi verilmektedir.

Ayrıca 5651 sayılı Kanun kapsamında ESB tarafından yalnızca URL/Alan Adı/IP adreslerine ilişkin olarak verilen erişimin engellenmesi kararlarına yönelik işlem yapılmakta olup, e-mail adresinin kapatılması ve/veya e-mail adresine erişimin engellenmesi yönünde verilen kararların ESB tarafından yerine getirilmesi mümkün değildir.

ESB, 5651 sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararlarının uygulanmasını sağlamak üzere kurulmuş olup, Kanun’un 8. maddesi dışında verilmiş olan tüm erişimin engellenmesi kararlarının uygulaması ESB’nin görev alanına girmektedir.