EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARIN SİGORTALILIĞI (KASIM 2014)

(Son güncelleme Mayıs 2015)

Ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılığı mevzuatımıza, 11.09.2014 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren “İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun ile girmişti. 01.04.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Ev Hizmetlerinde 5510 Sayılı Kanun’un Ek 9. Maddesi Kapsamında Sigortalı Çalıştırılması Hakkında Tebliğ’de (“Tebliğ”) bu sigortalılık türüne ilişkin ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir.

Ev hizmetlerinde çalıştırılanlar iki farklı kategoride değerlendirilmişlerdir. Buna göre evde çalışan bir görevlinin aşağıdaki guruplardan hangisine girdiğine göre değerlendirmesi yapılacaktır. 

  • Ev hizmetlerinde aynı gerçek kişi yanında ay içinde 10 gün ve daha fazla çalışan kişiler,
  • Ev hizmetlerinde aynı gerçek kişi yanında ay içinde 10 günden az çalışan kişiler.

Ev hizmetlerinde aynı gerçek kişi yanında ay içinde 10 günden fazla çalışan kişiler, 01.04.2015 tarihinden itibaren ücretle ve sürekli çalışma şartı aranmadan, "hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar" kapsamında sigortalı yapılacaktır. Bu sigortalılar, aynı ay içinde birden fazla gerçek kişi yanında 10 gün ve daha fazla süre ile çalışabilecektir. Söz konusu sigortalıların bildirimi, işverenler tarafından, örneği Sosyal Güvenlik Kurumu (“Kurum”) tarafından hazırlanan belgeyle en geç çalışmanın başladığı ayın sonuna kadar yapılmalıdır. Süresinde yapılmayan bildirim için asgari ücret tutarında; işverence bildirim yapılmadan sigortalı çalıştırılması, hizmetlerin veya kazançların Kuruma bildirilmemesi veya eksik bildirilmesi halinde ise asgari ücretin iki katı tutarında işverene idari para cezası uygulanır.

Ev hizmetlerinde aynı kişi yanında ay içinde 10 gün ve daha fazla süre ile çalışanların sigortalılık başlangıç tarihi, bildirimde yazan işe giriş tarihidir. Ev hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla süre ile sigortalılığı bulunanlar genel sağlık sigortalısı sayılacaktır. Bu sigortalıların iş kazası ve meslek hastalığı hallerinde haklarında, “hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan” sigortalılara ilişkin hükümler uygulanacaktır.

Ev hizmetlerinde ayda 10 gün ve daha fazla süre ile sigortalı çalıştıranlar %34,5 oranında prim ödeyecektir. Bu primin % 20’si uzun vadeli sigorta kolları, % 12,5’i genel sağlık sigortası, % 2’si iş kazası ve meslek hastalıkları sigortası primidir. Ayrıca işverenler %1 sigortalı, %2 işveren hissesi olmak üzere %3 oranında işsizlik sigortası primi de ödeyecektir.

Söz konusu sigortalıların çalışmalarının sona ermesi durumunda ise işverence bu durumun çalışmanın sona ermesinden itibaren 10 gün içerisinde Kuruma bildirilmesi gerekir.

Ev hizmetlerinde aynı kişi yanında ay içinde 10 günden az çalışanlar iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında sigortalı sayılacaktır. Aynı şekilde bu sigortalılar da aynı ay içinde birden fazla gerçek kişi yanında 10 günden az çalışabilecektir. Bu şekilde çalıştırılanlara, çalıştırıldıkları her gün için prime esas günlük kazanç alt sınırının %2’ si oranında iş kazası ve meslek hastalığı primi çalıştıranlarca ödenecektir. Bu kapsamda, 10 günden az çalışmanın tespitinde günlük 7,5 saatin altındaki çalışmalar 1 gün olarak kabul edilecektir. 10 günden az çalışılan süreler ise birbirini takip eden günler olabileceği gibi ayın farklı günleri de olabilir. Ev hizmetlerinde ay içinde 10 günden az çalışanların  sigortalılık tescili için, örneği SGK tarafından hazırlanacak, çalışan ve çalıştıran imzalarını ihtiva eden belgenin en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar Kuruma verilmesi gerekmektedir.

Ev hizmetlerinde aynı gerçek kişi yanında ay içinde 10 günden az çalışanların sigortalılık başlangıç tarihi, bildirimde yazan çalışma başlangıcına dair kayıtlı en eski tarihtir.

Gerçek kişinin ay içinde aynı sigortalıyı çalıştırdığı gün sayısının 9 günü geçmesi halinde, bunlar hakkında 10 gün ve daha fazla sigortalı çalıştıran işverenlere yönelik işlemler başlatılacaktır. Görüldüğü üzere, aynı kişi yanında 10 günden az çalıştıranlar bu kanun kapsamında işveren sayılmayacak ve işverenlere yüklenen sorumluluklar bu kişilere yüklenmeyecektir. Ev hizmetlerinde 10 günden az çalışan kişiler, uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primlerini kendileri ödediği takdirde bu sigorta yardımlarından da yararlanabilecektir. Bu durumda söz konusu çalışanlar "hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar" kapsamında sigortalı sayılacaktır. Bunun için, adlarına ödenen primin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar, prime esas günlük kazancın alt sınırının 30 katının %32,5 oranında prim ödemeleri gerekir.

Sonuç olarak, 5510 sayılı Kanun’da genel hatlarıyla düzenlenmiş olan ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılık durumları, 01.04.2015 tarihli Tebliğ ile detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Söz konusu düzenlemeler uyarınca ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılık durumlarının belirlenebilmesi için ikili bir ayrıma gidilmiş; aynı gerçek kişi yanında ay içinde 10 gün ve daha fazla çalışan kişiler ile ay içinde 10 günden az çalışan kişiler farklı kategorilerde sigortalı statüsüne sokulmuştur. Süre açısından yapılan bu ayrım sonucunda, ev hizmetlerinde çalışanlar bakımından hangi sigorta kollarından yararlanabilecekleri, çalıştıranlar bakımından ise hangi primlerin ödeneceği ve ödenecek prim miktarları gibi konular farklılık göstermiştir.