ÇALIŞMA İZNİNDE YENİ DÖNEM: TURKUAZ KART (NİSAN 2017)

Çalışma izninde yeni bir uygulama olan Turkuaz Kart, yabancıya, Türkiye’de süresiz çalışma ve ikamet hakkı veren, yakınına ise ikamet hakkı veren belgedir. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile ilk kez düzenlenen turkuaz karta dair başvuru, değerlendirme ve geçiş süresi, turkuaz kart sahibine ve yakınına sağlanan haklar ve bu hakların kullanımı 30007 sayılı ve 14.03.2017 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Turkuaz Kart Yönetmeliği(“Yönetmelik”) ile düzenlenmiştir.

Yönetmelik ile Turkuaz Kart verilebilecek yabancılar belirlenmiştir. Turkuaz Kart;  

  • Eğitim düzeyi, ücreti, mesleki bilgisi ve deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı ve benzeri nitelikleri itibarıyla yüksek nitelikli işgücü olarak değerlendirilen,
  • Yatırım veya ihracat düzeyi, sağlayacağı istihdamın büyüklüğü, bilimsel ve teknolojik gelişmeye yaptığı katkı ve benzeri özellikleri itibarıyla yüksek nitelikli yatırımcı olarak değerlendirilen,
  • Bilimsel ve teknolojik gelişmeye katkı sağlayan veya bilim, sanayi ve teknoloji alanlarında uluslararası düzeyde ülke menfaatleri açısından stratejik kabul edilen çalışmalar ve araştırmalar yapan bilim insanı veya araştırmacı,
  • Kültürel, sanatsal veya sportif faaliyetler açısından uluslararası düzeyde başarılı olan,
  • Türkiye’nin veya Türk kültürünün uluslararası tanınırlığına veya tanıtımına katkı sağlayan, Türkiye’nin milli menfaatlerine ilişkin hususlarda uluslararası düzeyde faaliyette bulunan  

yabancılara verilebilir.  

Turkuaz kart başvurusunu yurt içinde bulunan yabancılar sistem üzerinden, yurtdışından bulunan yabancılar ise yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciği aracılığı ile yapar. Turkuaz kart sahibi yakını için ikamet izni başvurusunun turkuaz kart başvurusu ile aynı anda yapılması esastır. Ancak, ikame izni başvurusuna ilişkin bilgi ve belgelerin eksik olması halinde turkuaz kart sahibi yakını, vize süresini aşmamak koşuluyla, Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren 90 gün içerisinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na(“Bakanlık”) ikamet izni başvurusu yapabilir.  

Turkuaz kart başvurusunun değerlendirilmesinde puanlama sistemi kullanılmaktadır. Yabancıların niteliğine göre puanlama sisteminin hazırlanmasında dikkate alınacak kıstaslar Yönetmelikte belirtilmiştir. Puanlama sistemi kapsamında yeterli puanı alan başvurular olumlu değerlendirilir. Örneğin; fikir ve sanat eseri sahibi yabancılar için eserlerinin bilinirliği, ulusal veya uluslararası ödülleri ve niteliklerini gösterir benzeri kıstaslar esas alınır.  

Turkuaz kart ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Geçiş süresinde Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünce görevlendirilen uzman turkuaz kart sahibinin faaliyetlerini ve taahhütlerini izler ve on iki aylık dönemler halinde izleme raporu hazırlar. Turkuaz kart sahibi geçiş süresinin dolması için kalan 180 gün içerisinde geçiş süresi kaydının kaldırılması talebinde bulunur. Süresi içerisinde başvuru yapılmaması halinde turkuaz kart geçersiz hale gelir.  

Turkuaz kart sahibinin geçiş süresi kaydının kaldırılması talebinden itibaren 30 gün içerisinde uzman tarafından nihai rapor hazırlanır. Bu raporun olumlu sonuçlanması ve talebin uygun bulunması halinde turkuaz kart süresiz hale gelir.  

Yönetmeliğin 22. maddesinde turkuaz kartın hangi durumlarda iptal edileceği öngörülmüştür.

Bu durumlardan en önemlileri;  

  • Turkuaz kartın geçerlilik tarihinden itibaren; altı ay içinde Türkiye’ye gelmemesi ya da mücbir sebep olmaksızın iki yıldan uzun bir süre aralıksız yurtdışında kalması,
  • Yabancının en az bir yıl kesintisiz bir şekilde çalışmadığının tespiti,
  • İzleme raporuna göre yabancının turkuaz kart sahibi niteliğini kaybettiğinin anlaşılmasıdır.    

Sonuç itibariyle, özellikle yabancı yatırımcıların ve üst düzey yöneticilerin Türkiye’ye kolay bir şekilde giriş ve çıkış yapmaları ve Türkiye’de ikamet etmeleri için turkuaz kartın, eski sisteme göre çok büyük bir kolaylık sağladığı açıktır.