ÖZEL OTOYOLLARDA KAÇAK GEÇİŞ VE CEZALARA DİKKAT! (TEMMUZ 2017)

Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda bulunan otoyolların yapımı, bakımı ve işletilmesi hakkı ile bunlar üzerinde bulunan hizmet tesislerinin yapımı, bakımı ve işletilmesi hakkı;

  • 3465 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Dışındaki Kuruluşların Erişme Kontrollü Karayolu (Otoyol) Yapımı, Bakımı ve İşletilmesi ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun,
  • 3996 sayılı Bazı Yatırım  ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun,
  • 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun

uyarınca belirli süreler için işletici şirket/şirketler olarak adlandırılan özel sermaye şirketine/şirketlerine verilebilir veya devredilebilir. İşletme hakkı verilen yahut devredilen otoyolların mülkiyeti halen Devlette kalmakta; belirlenen sürenin sonunda ise söz konusu otoyolların ve üzerinde bulunan tesislerin Karayolları Genel Müdürlüğü’ne devri gerçekleşmektedir.  Bu süre içerisinde işletme hakkı devredilen veya verilen otoyollardan elde edilen gelirler işletici şirkete/şirketlere ait olmaktadır.

Ülkemizde, yukarıda isimleri belirtilen kanunlar uyarınca işletme hakkı devredilen otoyollar ve bunlar üzerinde bulunan hizmet tesislerine örnek olarak Osmangazi Köprüsü, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Avrasya Tüneli gösterilebilir.

Bahsedilen otoyollar ve üzerindeki tesislerden geçiş ücretleri, işletme hakkı verilen veya devredilen özel şirkete/şirketlere ait olup, ücret tarifeleri, artış oranları, ücretsiz geçiş yapacak araçlar ve diğer hususlar Karayolları Genel Müdürlüğü ile özel şirket/şirketler arasında imzalanan sözleşmelerde düzenlenmektedir. Otoyollardan ve üzerlerinde bulunan tesislerden geçiş ücretleri ise  Hızlı Geçiş Sistemi(HGS)/ Otomatik Geçiş Sistemi(OGS) sistemleri üzerinden tahsil edilmektedir.

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar işletici şirketine/şirketlerine, geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapılması durumunda araç sahiplerinden para cezası tahsil etme yetkisi tanımıştır. 27.03.2015 tarihinde yapılan değişiklik sonrasında bu ceza tutarı, geçiş ücreti ödenmeden giriş çıkış yapılan mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin on katı tutarında cezalı geçiş ücreti(on bir kat geçiş ücreti) olarak belirlenmiştir. Aynı zamanda 6001 sayılı Kanun, geçiş ihlali yapan araç sahiplerinin ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olunan geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödemeleri durumunda yukarıda belirtilen cezanın uygulanmayacağını hükme bağlamıştır. Bu çerçevede, geçiş ücretlerinin HGS/OGS sistemleri aracılığıyla tahsil edildiği otoyollarda geçiş ihlali yapılması durumunda; geçiş ihlali yapılan plaka üzerine 15(on beş) gün içinde OGS veya HGS abonesi olunması yahut mevcut OGS veya HGS hesaplarında geçiş için yeterli bakiyenin olması durumunda cezalı geçiş ücreti uygulanmayacaktır.

Ülkemizde 20.12.2016 tarihinde hizmete açılan ve tasarım, inşaat ve işletmesi özel bir şirkete bırakılan Avrasya Tüneli’nde ise geçiş ücretleri HGS/OGS sistemleri aracılığıyla tahsil edilmektedir. Avrasya Tüneli’ni kullanan araç sahiplerinin geçiş ücretini ödemeden geçmeleri durumunda, 6001 sayılı Kanun’un 30. maddesi uyarınca işletici şirkete, araç sahiplerinden geçiş ücretinin on bir katı tutarında ihlalli geçiş cezası tahsil etme yetkisi tanınmıştır. Ancak son zamanlarda, Avrasya Tüneli’ni kullanan sürücülerin tünelden geçişleri esnasında HGS/OGS sistemlerinde yeterli bakiyelerinin bulunmasına rağmen geçiş ücretinin tahsil edilmemesi veya yeterli bakiyenin bulunmadığı durumlarda geçiş esnasında herhangi bir uyarı verilmediği gibi sonrasında da tamamlanan bakiyenin otomatik olarak tahsil edilmemesi nedeniyle işletici şirket tarafından geçişler ihlalli geçiş olarak kabul edilmiş ve buna istinaden şirket tarafından sürücülerden ihlalli geçiş cezası talep edilmiştir.

İşletici şirketin yukarda bahsedilen nedenlerden dolayı Avrasya Tüneli’ni kullanan sürücülerden on bir kat tutarında geçiş ücreti cezası talep etmesi araç sahiplerini mağdur edecektir. Bu durumda, işletici şirket tarafından ‘Avrasya Tüneli İhlalli Geçiş İhtarnamesi’ adı altında gönderilen ödeme ihtarına karşı herhangi bir ihlalde bulunmadığını düşünen Avrasya Tüneli kullanıcılarının, HGS/OGS sistemlerinde yeterli bakiyelerinin bulunduğunu gösteren yahut eksik bakiyelerinin tamamlandığını gösteren belgeler ile yetkili merciilere başvurması gereklidir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında, işletici şirket tarafından araç sürücülerinden talep edilen ihlalli geçiş ceza tutarlarının;

  • 2017 yılı için, 2.400 (iki bin dört yüz) Türk Lirasının altında olması durumunda araç sahibinin yerleşim yerinin bulunduğu veya ihlalli geçişin gerçekleştiği yer ilçe tüketici hakem heyetine,
  • 2017 yılı için, büyükşehir statüsünde olan illerde, 2.400 (iki bin dört yüz) Türk Lirası ile 3.610 (üç bin altı yüz on) Türk Lirası arasında olması durumunda araç sahibinin yerleşim yerinin bulunduğu veya ihlalli geçişin gerçekleştiği yer il tüketici hakem heyetine,
  • 2017 yılı için, büyükşehir statüsünde olmayan il merkezlerinde, 3.610 (üç bin altı yüz on) Türk Lirası altında  olması durumunda araç sahibinin yerleşim yerinin bulunduğu veya ihlalli geçişin gerçekleştiği yer il tüketici hakem heyetine,
  • 2017 yılı için, büyükşehir statüsünde olmayan illere bağlı ilçelerde, 2.400 (iki bin dört yüz) Türk Lirası ile 3.610 (üç bin altı yüz on) Türk Lirası arasında olması durumunda araç sahibinin yerleşim yerinin bulunduğu veya ihlalli geçişin gerçekleştiği yer il tüketici hakem heyetine,

başvurulması gerekmektedir. İşletici şirketler tarafından araç sürücülerinden talep edilen ihlalli geçiş cezalarının yukarıda belirtilen meblağlardan fazla olması durumunda ise araç sahipleri tarafından doğrudan tüketici mahkemelerine başvurulması gerekir. İhlalli geçişi gerçekleştirdiği iddia edilen taşıtın bir ticari şirkete ait olması durumunda ise, haklarında ceza talep edilen şirketlerin asliye ticaret mahkemelerine başvurması gerekmektedir. Aksi takdirde, söz konusu ihlal cezaları için işletici şirket tarafından ihlal gerçekleştirdiği düşünülen araç sahipleri aleyhine yasal yollara başvurulacaktır.