İŞ MAHKEMELERİ KANUNU İLE ARABULUCU BAŞVURUSU ZORUNLU HALE GELDİ! (OCAK 2018)

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 25.10.2017 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi. Özellikle kanun yollarına başvuru süresi, zamanaşımı ve zorunlu arabuluculuk konularında yeni düzenlemeler içeren kanunun iş davalarında dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin 3, 11 ve 12. maddelerinin yürürlük tarihi ise 01.01.2018 olarak kabul edildi.  

Kabul edilen kanunun getirdiği en önemli değişiklik; bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı, tazminat ve işe iade talebiyle açılan davalarda, arabuluculuğa başvurulmasının dava şartı olarak kabul edilmiş olmasıdır. İş davalarında zorunlu arabuluculuğun kabul edilmesi, kanunun gerekçesinde artan işyeri sayısı, iş davalarının çok fazla olması, davaların sonuçlandırılmasının uzun sürmesi ile açıklanmaktadır.  

İş Mahkemeleri Kanunu 3. maddesi, işe iade ile iş alacağı ve tazminat davalarının açılmasından önce arabuluculuk sürecinin işletilmiş olmasını bir dava şartı olarak getirmiştir. Arabulucuya başvurunun dava şartı olarak öngörüldüğü durumlarda, bu zorunluluğun yerine getirilmeden dava açılması durumunda dava karşı tarafa tebliğ edilmeden ve esasa girilmeden usulden reddedilecektir.  

İş sözleşmelerinin feshinde, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulmak zorundadır. Arabulucu atandıktan sonra üç hafta içerisinde karar verilmelidir. Bu süre zorunlu hallerde en fazla bir hafta süreyle uzatılabilmektedir. Arabuluculuk faaliyeti sonunda işçi ve işveren tarafının işe iade konusunda anlaşmaya varamamaları halinde, arabulucu tarafından son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilecektir. Dava dilekçesinin ekine arabulucu tutanağı eklenmesi gerekmektedir.  

Arabuluculuk sürecine başvuru, karşı tarafın yerleşim yerinin veya davaya konu iş yerinin bulunduğu arabuluculuk bürosuna, arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde ise adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunun görevlendireceği sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne yapılacaktır.  

İş kazası ve meslek hastalığı ile ilgili tazminat, tespit, itiraz ve rücu davalarında ise arabulucuya başvuru zorunlu tutulmamıştır. Bu konular yine arabuluculuk çözüm yolu için uygun konular olup, hangi uyuşmazlık çözüm yoluna başvurulacağı taraflara bırakılmıştır.  

Arabuluculukta çözümlenmiş bir konunun tekrar yargı konusu yapılabilmesi için tehdit, hile, cebir gibi taraf iradelerini sakatlayan bir olgunun varlığı gerekir. Aksi halde, arabuluculukla çözümlenmiş bir konunun yargılamaya konu edilmesi mümkün olmayacaktır. Bu durum bize göre açıkça hak arama hürriyetinin ön koşula bağlanması suretiyle ertelenmesi olarak gürünse de Anayasa Mahkemesi nezdinde bu tür bir şartın kabul görüp görmeyeceğini önümüzdeki günler gösterecektir.  

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, 01.01.2018 tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay’da görülmekte olan davalar hakkında uygulanmayacaktır.