GEÇİCİ İŞ İLİŞKİSİ VE ÖZEL İSTİHDAM BÜROLARI (MAYIS 2018)

“6715 Sayılı İş Kanunu ile Türkiye İş Kurumu Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un yayınlanması ile Türkiye İş Kurumu’nca izin verilen Özel İstihdam Büroları’nın faaliyet alanı genişletilerek Özel İstihdam Bürolarına geçici iş ilişkisi kurma yetkisi tanınmıştır.

Bu düzenleme ile Özel İstihdam Büroları, iş bulmaya aracı konumunun yanı sıra geçici iş ilişkisi kurma yetkisi bakımından da işveren konumuna gelmiştir.

Geçici iş ilişkisi, holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde görevlendirme yapılmak suretiyle kurulabileceği gibi düzenleme ile artık özel istihdam büroları aracılığıyla da kurulabilmektedir.

Türkiye İş Kurumu’nca izin verilen özel istihdam bürosu ile işverenin imzalayacakları geçici işçi sağlama sözleşmesi ile geçici iş ilişkisi kurulmaktadır. Bu sözleşmede, sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi, işin niteliği, özel istihdam bürosunun hizmet bedeli, varsa geçici işçi çalıştıran işverenin ve özel istihdam bürosunun özel yükümlülükleri belirtilmelidir.  

Geçici iş ilişkisinde işveren özel istihdam bürosudur. İşçi ile iş sözleşmesi imzalayan taraf özel istihdam bürosu olup işçi iş görme borcunu yerine getirmek üzere geçici süreyle başka bir işverenin işyerinde görevlendirilmektedir.  

İşverenler, ancak Türkiye İş Kurumu tarafından izin verilen özel istihdam büroları aracılığıyla geçici iş ilişkisi kurabilirler. Bu bürolar aracılığıyla kurulabilecek geçici iş ilişkisinin nedenleri de kanunda sınırlandırılmıştır. Kanunda belirtilen nedenlerin dışında bir nedenle geçici iş ilişkisi kurulursa geçici işveren başından itibaren devredilen işçinin işvereni olarak kabul edilecektir.  

Devralan işverenin işyerindeki geçici iş ilişkisi kurulmasına imkân veren durumlar kanunda şu şekilde sınırlandırılmıştır:  

  • İş Sözleşmesi devam etmesine rağmen; kadın işçinin doğum izni ve doğum sonrası kısmi çalışma hakkı kullanımı halinde, erkek işçinin askerlik hizmeti halinde ve iş sözleşmesinin askıda kaldığı diğer hallerde;
  • Mevsimlik tarım işlerinde
  • Ev hizmetlerinde
  • İşletmenin günlük işlerinden sayılmayan ve aralıklı olarak gördürülen işlerde
  • İş sağlığı ve güvenliği bakımından acil olan işlerde
  • Üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması halinde
  • İşletmenin ortalama mal ve hizmet üretim kapasitesinin geçici iş ilişkisi kurulmasını gerektirecek ölçüde ve öngörülemeyen şekilde artması halinde
  • Mevsimlik işler hariç dönemsellik arz eden iş artışları halinde  

6715 sayılı Kanun’da, geçici işçi çalıştırmanın süresi sınırlandırılmıştır. Doğum izni ve doğum sonrası kısmi çalışma hakkı kullanımı, işçinin askerlik hizmeti ve iş sözleşmesinin askıda kaldığı diğer durumlarda en fazla bu durumların devamı süresince, mevsimlik tarım işlerinde ve ev hizmetlerinde süre sınırı olmaksızın, diğer bütün durumlarda ise en fazla dört ay süreyle geçici iş ilişkisi kurulabilmektedir. 

Yapılan geçici iş sözleşmesi, mevsimlik işler ve dönemsellik arz eden iş artışları hariç olmak üzere, toplamda sekiz ayı geçmemek üzere en fazla iki defa yenilenebilecektir. Bununla birlikte, geçici işçi çalıştıran işveren, belirtilen sürenin sonunda aynı iş için altı ay geçmedikçe yeniden geçici işçi çalıştıramayacaktır.  

Ayrıca işveren iş sözleşmesi feshedilen işçisini de fesih tarihinin üzerinden 6 ay geçmeden geçici iş ilişkisi ile çalıştıramayacaktır. İş Kanunu’nun 29. maddesi kapsamında toplu işçi çıkarılan işyerlerinde de 8 ay süresince özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş ilişkisi kurulamayacaktır. 

Geçici iş sözleşmesinde belirtilen sürenin dolmasına rağmen geçici iş ilişkisinin devam etmesi hâlinde, geçici işçi çalıştıran işveren ile işçi arasında sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren belirsiz süreli iş sözleşmesi kurulmuş sayılacaktır. 

Özellik arz eden bir başka durum ise geçici işçi çalıştıran işverenin; işyerinde bir ayın üzerinde çalışan geçici işçilerin ücretlerinin ödenip ödenmediğini çalıştığı süre boyunca her ay kontrol etmekle yükümlü olmasıdır.  Geçici işçi çalıştıran işveren, geçici işçinin ödenmeyen ücretleri olduğunu tespit eder ise, özel istihdam bürosunun alacağından mahsup ederek, en fazla üç aya kadar, işçilerin ücretlerini doğrudan banka hesabına yatırmalıdır.