ALKOLLÜ İÇKİ, UYUŞTURUCU VEYA KEYİF VERİCİ MADDELERİN ETKİSİ ALTINDA ARAÇ SÜRME YASAĞI VE SÖZ KONUSU YASAĞA RAĞMEN ARAÇ SÜREN SÜRÜCÜLERE UYGULANAN YAPTIRIMLAR (EKİM 2013)

Kamuoyunda  ‘Alkol Yasası’ olarak tabir edilen ve uzun dönem boyunca da medya vasıtasıyla duymaya alıştığımız ‘6487 sayılı Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanun’ ile pek çok yasada olduğu gibi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda yer alan “Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı” başlıklı maddesinde de köklü değişiklikler yapılmış ve yeni yasanın 24.05.2013 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle, ilgili kanun maddesi olan 48. maddede esaslı değişiklikler meydana getirilmiştir.

Söz konusu madde içeriğini detaylı olarak incelediğimizde, cezaların yaptırımlarının caydırıcılığı ve aynı eylemin birden fazla işlenmesi halinde meydana gelecek olan yaptırımların para cezası ile sınırlı kalmaksızın , ehliyetin geri alınmasından tutun da, psiko-teknik ve psikiyatri uzmanının muayenesine dahi tabi olunacağı şeklinde kazuistik bir şekilde düzenlenmiş olduğu göze çarpan hususlar arasında bulunmaktadır.

Detaylı olarak açıklamak gerekirse  2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun yeniden düzenlenen 48. maddesi ile uyuşturucu ya da uyarıcı madde veya alkol almış olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaklanmış; ancak söz konusu hükme ve kurala rağmen sürenlere ise bir kısım yaptırımlar getirilmiştir. Elbette cezaların amacının toplum düzenini sağlamak olduğu gözetildiğinde, söz konusu maddenin caydırıcılığı sağlayarak, kişilerin bilhassa alkollüyken araç kullanmaktan imtina etmeleri ve neticesinde ise meydana gelen gerek maddi hasarlı gerekse yaralamalı hatta ölümlü trafik kazalarının önüne geçilmesinin hedeflenmekte olduğu şüphesizdir.

Ülkemizin trafik kazalarının en çok yaşandığı ülkelerin başında gelmesinin de elbette söz konusu yaptırımların ağırlığı bakımından payı yadsınamaz bir gerçektir.

Karayolları Trafik Kanunu’nda yer almakta olan bahsi geçen hükmün 24.05.2013 tarihinden itibaren değişmesinin ardından, trafik denetimlerinin sıklaştırıldığı ve özellikle gecenin geç saatlerinden, sabahın ilk ışıklarına dek sürdüğü ve bu esnada sürücülerin uyuşturucu ya da uyarıcı madde veya alkol alıp almadıklarına ilişkin denetimlerin yapılmakta olduğu ortadadır. Yapılan bu denetimler sonucunda ise istisnasız olarak herkese yeni düzenlemeye ilişkin yaptırımların uygulanmaya başlandığı ve belirtilen para cezalarının söz konusu kuralı ihlal eden sürücülere kesilmekte olduğu sabittir. Bunun yanında belirtilen kuralı ihlal ederek, yasada belirtilen promilin üzerinde alkol almış olan sürücülerin, ehliyetlerine de kanunda açıklanmış olan sürelerle sınırlı olmak üzere el konulmaya başlandığı görülebilmektedir.

Belirtmek gerekmektedir ki, ilgili kanun maddesi uyarınca hususi otomobil sürücüleri için alkol sınırı 0,50 promil olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple yapılan denetimlerde 0.50 promilin üzerinde, alkollü olduğu tespit edilen sürücülere istisnasız olarak cezai yaptırım uygulanmaktadır. Ancak önemle vurgulamak gereklidir ki, hususi otomobil dışındaki araçları kullanan sürücüler bakımından, söz konusu promil sınırı 0.21 olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple toplu taşıma araçlarını kullanan sürücüler  ya da ticari taksilerin sürücüleri vs. 0.50 promile tabi bulunmamakla birlikte, kanunda kazuistik bir şekilde belirttiği üzere 0.21 promile tabi olmaktadırlar.

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48/5. maddesinde ilgi kuralın araç sürücüleri tarafından ihlal edilmesi halinde  uygulanacak cezalar belirtilmiş olup, şu şekildedir:

 

 

1. Kez 0.50 promil üzerinde alkollü olarak araç kullandıkları tespit edilen kişilere 700 TL( peşin ödeme halinde 525 TL) para cezası verilmekte ve sürücü belgeleri ise 6 ay süreyle geri alınmaktadır.

2. Kez 0.50 promil  üzerinde alkollü olarak araç kullandıkları tespit edilen kişilere 877 Türk Lirası (peşin ödeme halinde 657,75 TL) para cezası verilmekte ve sürücü belgeleri ise 2 yıl süreyle geri alınmaktadır. Ehliyetlerinin belirtilen süre sonundaki iadesi ise sürücü davranışları eğitimine katılmaları şartına bağlanmaktadır.

3. Kez veya daha fazla sayıda 0.50 promil üzerinde alkollü olarak araç kullananlar kişilere 1.407 Türk Lirası (peşin ödeme halinde 1055,25 TL ) para cezası verilmekte ve sürücü belgeleri ise her defasında 5’er yıl süreyle olmak üzere geri alınmaktadır. Ayrıca  belirtilen süre sonunda sürücü belgelerinin iade edilmesi ise psiko –teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulmaları şartına bağlanmaktadır.

Tablodan da açıkça görülebilmekte olduğu üzere, söz konusu cezalar son derece caydırıcı olup, kişilerin alkollü olarak direksiyonun başına geçmelerinin engellenmesinin amaçlanmış olduğu ortadadır. Gerek kanunda belirtilmiş olan yaptırımların ağırlığı ile gerekse denetimlerin sıklaştırılmasıyla birlikte, herkesin belirtilen kurala uymasının hedeflenmekte olduğu açıktır.

Açıklamaya çalıştığımız 48. maddenin devamında ise trafik ekiplerince yapılan denetimlerde söz konusu sürücülerin 1.00 promilin üzerinde alkol almış olduklarının tespiti halinde ilgili sürücülerin 5237 sayılı TCK ‘nın 179/3. maddesi uyarınca  adli işlem yapılmak üzere mahalli zabıtaya teslim edileceği belirtilmektedir.

O halde maddeden de açıkça anlaşılabildiği üzere, alkollü olarak araç sürdükleri tespit edilen sürücülere trafik ekiplerince yapılan kontrolde elde edilen promil oranlarına göre (0.50 promilden fazla olması halinde) gerek idari yaptırım uygulanacağı ve ehliyetlerine el konulacağı; bunun yanında, alkol oranının 1.00 promilin üzerinde olması halinde ise TCK’nın 179/3. maddesi uyarınca 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilecekleri açıklanmaktadır.

Yine maddenin devamında trafik ekiplerince yapılan denetimlerde sürücünün alkolmetreye üflemesinin reddi halinde tutanak tanzim edileceği ve 2.000 Türk Lirası idari para cezası kesileceği bunun yanında, sürücünün sürücü belgesinin ise 2 yıl süreyle geri alınacağı belirtilmektedir.

Ayrıca bundan böyle, trafik ekiplerinin denetimlerinde sürücülerin uyuşturucu ya da uyarıcı madde alıp almadıklarının da artık teknik cihazlarla tespit edilebildiğini özellikle belirtir ve uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere ise 3.600 Türk Lirası idari para cezasının yanında sürücü belgelerine ise beş yıl süreyle el konulduğunu hatırlatarak, bu kişiler bakımından ayrıca TCK hükümlerinin de saklı tutulduğunu belirtmek isteriz.

Hal böyle olunca alkollü olarak araç kullanmak ya da trafik ekiplerince yapılacak olan denetimlerde alkolmetreye üflenmesinin reddi halinin ve yine uyuşturucu veya uyarıcı madde alarak direksiyon başına geçmenin ağır sonuçlara yol açacağından mütevellit,kurallara uyulması gerekliliğini bir kez daha önemle belirtiriz.