EVLİLİK VE ÇOCUĞUN VELAYETİ KONULARININ TÜRK VE FRANSIZ HUKUKUNDAKİ YERLERİ
1- EVLİLİK YAŞINA YÖNELİK MADDELER:
Türk hukukunda, aşağıdaki maddeler evlilik yaşını belirlemektedir.
Türk Medeni Kanunu madde 124/1 Türkiye'de legal evlilik yaşını onyedisini dolduran insanlara sınırlamaktadır. Bu demektir ki, onyedisini doldurmamış kişilerin evlenme yetkisi bulunmamaktadır.
Ancak, TMK madde 124/2 der ki, hâkim belirlenen özel durumlarda, kişi henüz reşit olmadığından onun üstünde söz hakkı olan yetkili tarafların da onayının alınması suretiyle , onaltı yaşını dolduran insanları evlendirme hükmüne sahiptir. Olağanüstü durumlar da bu madde tarafından kapsanmaktadırlar.
Öte yandan, TMK madde 126’nın da belirttiği üzere, onyedisini doldurmayan kişilerin yetkili temsilcilerinin onayı bulunmadığı sürece, herhangi bir evlilik prosedürüne başvuru yapamazlar.
Fransız hukukunda, aşağıdaki maddeler evlilik yaşını belirlemektedir.
Article 144 du Code Civil Fransa'da evlilik yaşının, ancak onsekizini dolduran insanlara yasal olduğunu belirtmektedir.
Article 145 du CC içeriğinde, Türk kanununa benzer bir madde sunmaktadır. Bu yasa der ki, Cumhuriyet Savcısı, ciddi nedenlere dayanarak, yaş muafiyeti verebilmektedir. Bu sebepler onun takdirine kalıp, Article 148 du CC ’da da belirtildiği üzere ailenin, ya da reşit olmayan kişi veya kişilerin, yasal temsilcilerin rızası gerekmektedir.
Son olarak, Article 156 du CC, izinsiz minörleri evlendiren devlet memurlarının cezalandırılacağını belirtmektedir. Bu demek oluyor ki, Türk sistemine benzer olarak, gerekli yaşı doldurmamış, ve yetkili temsilcilerinin rızasını almamış şahısların evlenme yetkileri bulunmamaktadır.
Bu kanunlardan da göründüğü üzere, Türkiye'de evlilik yaşı Fransa'ya kıyaslı daha erken olmakla birlikte, iki ülkede de sistemin benzer işlediği tespit ediliyor. Yasal yaş sınırını doldurmayan kişiler, her iki ülkede de yetkili temsilcilerinin rızalarını alıp, onun eksikliğinde evliliklerini gerçekleştiremeyeceklerdir.
2- VELAYETE YÖNELİK MADDELER:
Türk hukukunda aşağıdaki maddeler evlilik içi velayete yönelik yasaları belirlemiştir.
A-Evlilik İçi Velayet
Türk Medeni Kanunu madde 335/1 ve 336/1 evli çiftlerde, doğan çocuğun velayetinin anne ve babaya ortak verilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu velayet, çocuk reşit olana kadar sürmekle beriberi TMK madde 335/2’de açıklandığı üzere belli bir sebepten dolayı kısıtlanan çocukların erginliğinde de, hakim kararı üzerine, devam etmektedir.
TMK madde 336/2, aile fertlerinin birisinin vefatı üzerine velayetin sağ kalan kişiye verilmesini, ve boşanma esnasında çocuğun bırakıldığı tarafa verilmesini öngörmüştür.
Fransa hukukunda aşağıdaki maddeler evlilik içi velayete yönelik yasaları belirlemiştir.
Article 372 du Code Civil ailenin, doğan çocuk üzerinde ortak velayetinin ve yetkisini olduğunu söyleyip, bu yetkilerin aynı kanunun 342-11 maddesinde yazdığını açıklamaktadır. Bu kanun, aynı zamanda evlilik dışı doğan çoğunun ya da taraflardan sadece biriyle ebeveynlik bağı olan çocuğun, hangi bireyle bağı kurulduysa, velayetin de o kişiye ait olduğunu belirtmektedir.
Bu demek oluyor ki, her iki ülkede de, evli çiftler için velayet ortak olmaktadır. Ancak Fransa'da ek olarak çocuğun çiftlerden tekine ait olması durumunda, ebeveynlik bağına sahip olan kişinin velayeti üstlenmesi gerekmektedir.
B-Evlilik Dışı Velayet
Türk hukukunda aşağıdaki maddeler evlilik dışı velayete yönelik yasaları belirlemiştir.
Türk Medeni Kanunu madde 337/1 boşanmış çiftlerde velayetin anneye ait olduğunu doğrulamaktadır. Lakin, bu kanun madde 337/2 de belirtildiği üzere, annenin kapasitesine bağlı olup, gereklilikler yerine getirilmediğinde ise velayetin babaya verildiği ya da vasi atandığını açıklamaktadır.
Fransa hukukunda aşağıdaki maddeler evlilik dışı velayete yönelik yasaları belirlemiştir.
Article 373-2 du Code Civil, boşanma durumunda, velayetin yine eşit korunması gerektiğinde bahseder, çocuk zorunlu olarak annesiyle de babasıyla da eşit bir ilişki oturtmak zorunda olup, Article 371-5 du CC tarafından belirtildiği üzere de kardeşleri olması durumunda, onlardan ayrı kalamaz.
Article 373-2-1 du CC çocuğun lehine olacak gereklilik durumunda, hakimin velayeti bir tarafa devredebileceğinden, ve yine çocuğun çıkarları göz önünde tutularak, velayeti alamayan tarafın düzenli ziyaret zorunluluğu olacağından bahsetmektedir
Anlaşıldığı üzere, Türk hukukunda evlilik dışı velayet daha tek taraflı olup, Fransa'da ise her iki kişinin de belli bir zorunluluğu bulunmaktadır.