Türkiye’de uzun süredir beklenen kripto varlıklara ilişkin ikincil düzenlemeler, 13 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Sermaye Piyasası Kurulu (“Kurul”) tarafından hazırlanan "Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ (III-35/B.1)" ile "Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının Çalışma Usul ve Esasları ile Sermaye Yeterliliği Hakkında Tebliğ (III-35/B.2)" (“Tebliğler”) sektöre yeni kurallar ve standartlar getirmiştir.
Yeni düzenlemeler, kripto varlık platformlarının kuruluşu ve faaliyet izinleri, sermaye yeterlilikleri, denetim yükümlülükleri ve yükümlülüklere aykırılık hallerinde uygulanacak yaptırımlar gibi pek çok önemli başlıkta ayrıntılı hükümler içermektedir. ,
Öncelikle, Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının (“Hizmet Sağlayıcılar”) faaliyete başlayabilmesi için kuruluş izni alması gerekmektedir. Kurulca izin verilebilmesi için; (i) anonim ortaklık şeklinde kurulmaları, (ii) paylarının tamamının nama yazılı olması, (iii) paylarının nakit karşılığı çıkarılması, (iv) kuruluş sermayelerinin Kurulun Hizmet Sağlayıcıların sermaye yeterliliği ile ilgili düzenlemeleri uyarınca öngörülen asgari sermaye tutarının altında olmamak kaydıyla Kurulca belirlenecek tutardan az olmaması, (v) sermayesinin tamamının nakden ödenmiş olması ve (vi) özsermayesinin bu tutardan az olmaması gerekmektedir. Yeni düzenlemelere göre, Türkiye’de faaliyet gösterecek kripto para borsaları için asgari 150 milyon TL, kripto varlık saklama kuruluşları için ise 500 milyon TL sermaye şartı getirilmiştir. Bunun yanı sıra, öz sermayelerinin her yılın haziran ayı itibarıyla en az %25’inin ödenmiş veya çıkarılmış sermaye şeklinde sağlanması gerekmektedir.
Kuruluş izni aldıktan sonra ise şirketlerin 6 ay içinde faaliyet izni almak üzere Kurula başvuruda bulunmaları gerekmektedir. Aksi halde, faaliyet izni alma haklarını kaybedeceklerdir.
Artık Türkiye’de faaliyet göstermek isteyen yurt dışı merkezli kripto para platformları, resmi izin almadan Türkiye'deki yatırımcılara hizmet sunamayacaktır. Böylece, lisanssız ve regülasyon dışı hizmetlerin önüne geçmek ile yatırımcıları denetlenemeyen platformlardan koruma hedeflenmiştir.
Müşteri varlıklarının korunması noktasında bankalardaki hesaplarda saklama yükümlülüğü getirilmiştir. Artık kripto varlık platformları müşteri nakitlerini doğrudan kendi bünyelerinde saklayamayacak, bunun yerine bu varlıklar bankalar nezdinde açılan hesaplarda tutulacak ve platform hesaplarından ayrı olarak izlenecektir. Ayrıca, kripto varlık saklama hizmeti veren kuruluşlarla platformlar arasında saklama sözleşmesi imzalanması zorunlu hale getirilmiştir. Müşteri varlıklarının en az %95’inin lisanslı saklama kuruluşlarında tutulması zorunlu hale getirilmiştir. Platformların finansal sağlamlığını artırmaya yönelik olarak, saklama dışında tuttukları müşteri varlıklarına ilişkin %3 likit rezerv bulundurma zorunluluğu getirilmiştir.
Düzenlemeler kapsamında, kaldıraçlı işlemler yasaklanmış ve belirli iş ve işlemler sınırlandırılmıştır. Kripto varlık platformlarında kaldıraçlı alım-satım, kredili işlem, ödünç verme ve açığa satış işlemleri yapılamayacaktır.
Bunun yanı sıra, düzenli gözetim ve denetim süreci oluşturulmuştur. Her yıl bağımsız denetim ve rezerv kanıt denetimi zorunlu hale getirilmiştir. Platformlar ayrıca, müşterilere, çerçeve sözleşme imzalamadan önce kripto varlıkların risklerini açıklayan bir risk bildirim formu sunulacaktır. Platformların beklenmedik finansal kriz durumlarına karşı bir kurtarma planı oluşturması zorunlu hale getirilmiştir. Borsalar kendi bünyelerinde en az üç üyeden oluşan bir Listeleme Komitesi kurarak, listelenecek ve listeden çıkarılacak varlıklarla ilgili rapor sunmak zorunda olacaklardır. Böylece, platformlarda yer alacak varlıkların seçiminde daha güvenilir ve şeffaf bir süreç sağlanacaktır.
Düzenlemeler kapsamında, ticari unvanlarda belirtilmesi gereken ifadeler de net bir şekilde ortaya konmuştur. Platformların ticaret unvanlarında, “kripto varlık alım satım platformu”; kripto varlık saklama hizmeti sunacak kuruluşların ticaret unvanlarında, “kripto varlık saklama kuruluşu” ibarelerin bulunması zorunlu tutulmuştur. Ayrıca, işletme adı veya markaların kullanımı Kurul iznine tabi olacaktır.
Bunun yanında, platformların dışarıdan hizmet alım süreçleri de belirli kurallar çerçevesinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda, platformların bilgi sistemleri, teknik altyapı ve müşteri güvenliği konularında dış hizmet alımı yapmaları belirli kurallara bağlanmıştır.
Düzenlemeler, yatırım danışmanlığı hizmetlerine de yeni kurallar getirmiştir. Platformlar yalnızca, kendi nezdindeki kripto varlık büyüklüğünün cari değeri asgari 50 milyon TL olan müşterilere yatırım danışmanlığı hizmeti sunabilecektir.
Platformlar kendi istekleriyle faaliyetlerini en fazla 2 yıl süreyle geçici olarak durdurmak için Kurula başvurabilir. Bu sürenin sonunda yeniden faaliyete geçmeyen platformların tüm faaliyet izinleri iptal edilir. Tamamen faaliyetten çekilmek isteyen platformlar, Kurula başvurarak faaliyet izinlerinden feragat edebilir. Ancak, müşterilerine varlıklarını çekmeleri için süre tanımalı, alacaklılarına ilan yoluyla duyuru yapmalı ve tüm yükümlülüklerini yerine getirmelidir. Faaliyet izni verilen bir platformun 1 yıl boyunca faaliyette bulunmaması, yanıltıcı beyanlarla izin alması, mevzuata aykırı faaliyet göstermesi veya mali durumunun bozulmuş olması durumunda Kurul faaliyet iznini sınırlandırabilir, geçici olarak durdurabilir veya tamamen iptal edebilir.
Tebliğlerde ayrıca siber güvenlik sigortası, fiyat gözetim sistemi kurulması, çıkar çatışmalarının yönetilmesi, mutabakat sistemi ve Merkezi Kayıt Kuruluşu (“MKK”) ile entegrasyon zorunluluğu gibi teknik gerekliliklere de yer verilmiştir.
Son olarak, öz sermaye yeterliliği, likidite yükümlülükleri ve müşteri varlıklarının saklanması yükümlülüklerine aykırılık tespit edildiğinde, platformlara bu aykırılığı gidermek için 30 iş günü süre tanınmaktadır. Aykırılığın tespit edilmesi halinde, platformlar dört iş günü içinde Kurulca belirlenen şekil ve içerikte bir teminat mektubu sunabilir. Bu teminat mektubu, yükümlülüğün yerine getirilmesine kadar ilgili bankada bloke edilir ve blokaj süresi üç ayı geçemez. Ancak, aykırılığı gidermeye yönelik işlemlerin başlamış olması koşuluyla, Kurul bu süreyi üç ay daha uzatabilir. Ayrıca, saklama limitlerine bir ay içinde iki defadan fazla uyulmadığının tespiti halinde, bu durum saklama kuruluşu tarafından Kurula bildirilir. Borç tutarının limite uygun hale getirilmesi için ise 30 iş günü içerisinde gerekli düzeltmelerin yapılması gerekmektedir. Aksi halde ilgili platformlar teminat göstererek durumu düzeltmek veya faaliyetlerini kısıtlamak zorunda kalacaktır. Hukuka aykırı faaliyetlerde bulunan platformlar ise ciddi yaptırımlarla karşı karşıya kalacaktır.
Halihazırda faaliyet gösteren kripto varlık platformları için geçiş sürecine de yer verilmiş olup, mevcut platformların 30 Haziran 2025 tarihine kadar faaliyet iznine başvurmaları, sermaye yeterliliği şartlarını ve diğer yükümlülükleri yerine getirmeleri gerekmektedir. Türkiye'deki kripto ekosisteminin uluslararası regülasyonlarla daha uyumlu hale gelmesini sağlayacak bu düzenlemeler, yatırımcı güvenliğini artırırken, sektörün daha kurumsal bir yapıya kavuşmasına olanak tanıyacaktır.