TİCARET BAKANLIĞINDAN ‘’DOĞRUDAN SATIŞLAR HAKKINDA YÖNETMELİK’’
Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik (“Yönetmelik”) 8 Ağustos 2025 tarihli ve 32980 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. İlgili Yönetmelik, Türkiye’de doğrudan satış sektörüne kapsamlı ve detaylı bir hukuki çerçeve sunmaktadır.
Bu sebeple, Yönetmelik sektörün mevzuata kavuşmuş olması açısından büyük önem arz etmektedir. Zira bundan önce doğrudan satışlar, “İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliği” kapsamında düzenlenmiş olup, kanunda yer almaması nedeniyle yasal bir boşluk söz konusuydu. Bu boşluk, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a (‘’TKHK’’) 24 Ekim 2024 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile eklenen 47/A maddesi doldurulmuş ve nihayet doğrudan satış sistemleri kanunda bir düzenlemeye kavuşmuştur. Akabinde, Ticaret Bakanlığı tarafından yayınlanan Yönetmelik ile doğrudan satış sisteminin uygulanmasına ilişkin esaslar belirlenmiştir.
Bilindiği üzere, doğrudan satış sistemi klasik perakende ve e-ticaret modellerinin dışında, ürün veya hizmetlerin doğrudan tüketiciye ulaştırıldığı ve genellikle bağımsız temsilciler aracılığıyla yürütülen bir pazarlama yöntemidir. Türkiye’de bu sistem uzun süredir uygulanmakla birlikte, mevzuat açısından yalnızca genel ticaret hükümleri ve tüketici koruma düzenlemeleri çerçevesinde denetlenmekteydi.
Son yıllarda sistemin bazı uygulamalarının piramit satış sistemi, saadet zinciri veya aldatıcı ticari faaliyetlere dönüşmesi, tüketicilerin zarara uğraması ve şirketler arasında haksız rekabete yol açması nedeniyle daha net, uygulanabilir ve bağlayıcı bir düzenleme ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu surette, Yönetmelik hem sektörü disipline etmek hem de tüketiciyi korumak amacıyla kaleme alınmıştır.
Bu suretle, Yönetmelik ile doğrudan satış sektörüne ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlenmiş; tüketici haklarının güçlendirilmesi, sektörde şeffaflığın sağlanması ve güvenilir bir ticari ortamın oluşturulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, doğrudan satış faaliyeti yürütecek şirketlerin Ticaret Bakanlığı’ndan “Doğrudan Satış Yetki Belgesi” alma zorunluluğu getirilmiştir. Yetki belgesinin üç yıl süreyle geçerli olacağı ve süresi dolduğunda yenilenmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, şirketlerin asgari 10 milyon Türk Lirası ödenmiş sermayeye sahip olmaları ve Türkiye’de yerleşik bankalarda en az 3 milyon Türk Lirası tutarında bloke hesap bulundurmaları şartı düzenlenmiştir. Bu yükümlülükler, sektörün mali yapısını güçlendirmeyi ve tüketici alacaklarını teminat altına almayı amaçlamaktadır.
Tüketici haklarına ilişkin olarak, satın alınan mal veya hizmetten herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin 30 gün içinde koşulsuz cayma hakkı tanınmıştır. Eksik veya yanlış bilgilendirme yapılması halinde ise bu süre bir yıla kadar uzatılabilecektir. Ayrıca, yanıltıcı veya gerçeğe aykırı tanıtımlar, hızlı zenginlik vaat eden sistemler ile baskı yoluyla katılımcı temin eden uygulamalar yasaklanmıştır.
Yönetmelik, piramit satış sistemleri ve benzeri aldatıcı yöntemlere karşı da önemli tedbirler getirmiştir. Prim, komisyon ve benzeri menfaat ödemelerinin şirketin yıllık net satışlarına orantılı olması hükme bağlanmıştır. Buna göre, bu ödemelerin toplamının yıllık net satışların %50’sini, sisteme yeni doğrudan satıcı kazandırılmasından kaynaklanan komisyon ve primlerin ise %30’unu aşmaması gerektiği düzenlenmiştir. Bu düzenleme, doğrudan satış sisteminde adil kazanç dağılımını sağlamak ve sektörde sürdürülebilir, dengeli bir yapı oluşturmayı amaçlamaktadır.
Sonuç
Yönetmelik, Türkiye’de doğrudan satış sektörünü kapsamlı ve bağımsız bir mevzuat çatısı altına alarak önemli bir hukuki boşluğu gidermiştir. Söz konusu düzenleme ile sektörün temel işleyişine ilişkin kurallar açık ve net bir biçimde ortaya konulmuş, uygulamadaki tereddütler giderilmiştir. Tüketicilerin haklarının korunması, şirketlerin faaliyetlerinin yasal çerçevede yürütülmesi ve sektörde adil rekabetin sağlanması bakımından önemli bir adım atılmıştır.
Yönetmelik ile getirilen sermaye ve teminat şartları, cayma hakkına ilişkin genişletilmiş süreler, yanıltıcı tanıtımların yasaklanması ve piramit satış sistemlerine karşı getirilen kısıtlamalar, hem tüketici güvenini pekiştirmiş hem de sektörün kurumsallaşmasına katkıda bulunmuştur. Bu sayede doğrudan satış piyasasında şeffaf, öngörülebilir ve güvenilir bir ticari ortamın oluşması hedeflenmiş; kayıt dışı faaliyetlerin önlenmesi ve uluslararası standartlara uyum sağlanması yönünde somut bir ilerleme kaydedilmiştir.
Yönetmelik, hem tüketici haklarının korunması hem de sektörde sürdürülebilir ve dengeli bir büyümenin sağlanması bakımından önemli bir dönüm noktası olmuş; Türkiye’de doğrudan satış sisteminin geleceğine yönelik güven veren bir hukuki altyapı tesis etmiştir.
Yönetmeliğin genel hükümleri 08 Ağustos 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 5’inci maddenin beşinci ve altıncı fıkralarındaki prim, komisyon ve menfaat oranlarına ilişkin sınırlamalar 1 Ocak 2026 tarihinde uygulanmaya başlayacaktır. Yönetmelik öncesinde faaliyette bulunan şirketler ise en geç 30 Ocak 2026 tarihine kadar mevzuat hükümlerine uyum sağlayarak yetki belgesi almakla yükümlü kılınmıştır.