BİRLEŞME VE DEVRALMALARDA REKABET KURULU İZNİ REJİMİ GÜNCELLENDİ
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“RKHK”) 7. maddesi çerçevesinde birleşme ve devralma işlemlerine ilişkin bildirim/izin rejiminin kapsamı, RKHK’nın Rekabet Kurulu’na (“Kurul”) tanıdığı ikincil düzenleme yetkisi doğrultusunda belirlenmektedir. Bu kapsamda Kurul, hangi birleşme ve devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için önceden bildirileceği ve Kurul iznine tabi olacağına ilişkin usul ve esasları 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (“2010/4 Sayılı Tebliğ”) ile düzenleyerek birleşme ve devralma kontrol rejiminin temel çerçevesini oluşturmuştur.
Kurul, anılan çerçeveyi güncellemek amacıyla 11.02.2026 tarihli ve 33165 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/2 sayılı Tebliğ (“Değişiklik Tebliği”) ile 2010/4 Sayılı Tebliğ’de çeşitli değişiklikler yapmıştır. Bu kapsamda, aşağıda Değişiklik Tebliği ile öne çıkan düzenlemeler ve uygulamaya muhtemel yansımaları ele alınmaktadır.
Tanımların Netleştirilmesi
Değişiklik Tebliği, ciro eşikleri ve teknoloji teşebbüslerine ilişkin düzenlemelerin yanında, bildirimin kapsamını ve ciro hesaplamalarını etkileyen bazı tanımları da netleştirmiştir. Bu kapsamda “ilgili teşebbüs” ve “işlem tarafı” kavramları yeniden tanımlanmıştır.
Buna göre ilgili teşebbüs; birleşme işlemlerinde birleşen tarafları, devralma işlemlerinde ise devralan taraflar ile devre konu kişi ya da ekonomik birimleri ifade eder. İşlem tarafı ise; birleşme işlemlerinde birleşen, devralma işlemlerinde devralan teşebbüslerin içinde bulunduğu ekonomik bütünlük olarak belirlenmiştir.
Devralma İşlemlerinde Ciro Hesabı
Önceki uygulamada “işlem tarafı” tanımının geniş yorumlanabilmesi, bildirim dosyasında devreden tarafın devre konu olmayan birimlerine ilişkin bilgi talebini gündeme getirebilmekteydi. Artık devralma konusu işlem, tüzel kişiliği olmayan bir teşebbüs veya bir teşebbüsün yalnızca tüzel kişiliği olmayan bir kısmı ise, ciro hesabında devreden tarafın toplam cirosu değil, yalnızca devre konu kısmın cirosu dikkate alınacaktır. Bu düzenleme, özellikle kısmi satışlar ve bölünme kapsamında yapılan devirler bakımından önem taşırmaktadır.
Bildirim Yükümlülüğünü Doğuran Ciro Eşiklerinin Güncellenmesi
Değişiklik Tebliği’nin en belirgin sonucu, bildirim yükümlülüğünü doğuran ciro eşiklerinin artırılmasıdır. Bu kapsamda, birleşme ve devralma işlemlerinde Kurul izni gerekip gerekmediğinin tespitinde her bir işlem tarafı bakımından uygulanan;
- 250 milyon TL’lik Türkiye cirosu eşiğinin 1 milyar TL’ye,
- 750 milyon TL olan toplam Türkiye cirosu eşiğinin 3 milyar TL’ye ve
- 3 milyar TL olarak öngörülen dünya cirosu eşiğinin 9 milyar TL’ye
yükseltilmesi suretiyle güncellenmiştir. Eşiklerin güncellenmesi ile uygulamada özellikle Türkiye’de kayda değer faaliyet ve ciroya sahip işlem taraflarının bulunduğu işlemlerde Kurul denetiminin devamını sağlayacaktır.
Teknoloji Teşebbüslerine Uygulanan Özel Eşikte Değişiklik
Değişiklik Tebliği’nin ikinci önemli başlığı, teknoloji teşebbüslerine ilişkin özel eşik uygulamasının daraltılarak yeniden düzenlenmesidir. 4 Mart 2022’de 2010/4 Sayılı Tebliğ’e eklenen m. 7/2 ile, (i) Türkiye’de faaliyet gösteren, (ii) Türkiye’de Ar-Ge faaliyetinde bulunan veya (iii) Türkiye’deki kullanıcılara hizmet sunan teknoloji teşebbüslerinin devralınması işlemlerinde, m. 7/1’de öngörülen 250 milyon TL’lik Türkiye cirosu eşiklerinin aranmayacağı kabul edilmişti. Bu yaklaşım, düşük ciroya rağmen rekabet açısından önemi bulunan teknoloji işlemlerinin Kurul denetiminde kalmasını amaçlasa da, kriterlerin belirsizliği nedeniyle öngörülebilirlik bakımından eleştirilmiştir.
Değişiklik Tebliği ile m. 7/2 yeniden düzenlenmiş ve özel rejim iki yönden değiştirilmiştir:
- İstisnayı tetikleyen “Türkiye’de faaliyet/Ar-Ge/kullanıcılara hizmet” kriterleri kaldırılarak kapsam yalnızca “Türkiye’de yerleşik teknoloji teşebbüsleri” ile sınırlandırılmıştır.
- Önceki düzenlemede teknoloji teşebbüsünün cirosu bakımından eşik aranmaması yaklaşımı terk edilerek, m. 7/1’deki 1 milyar TL eşiklerinin teknoloji teşebbüsleri bakımından 250 milyon TL olarak uygulanacağı düzenlenmiştir.
Değişiklik Tebliği ile benimsenen yaklaşım, söz konusu istisnayı daha dar ve hedefli bir çerçeveye oturtmak ve özellikle Türkiye bağlantısını daha belirgin ölçütlerle değerlendirmeyi sağlamaktır.
Ortak Girişimler Bakımından
Değişiklik öncesinde, ortak girişimlerin belirli koşullarda RKHK m. 4 ve 5 kapsamında da değerlendirileceği belirtilmekle birlikte; (i) ana teşebbüslerden yalnızca birinin ortak girişimin faaliyet gösterdiği pazarda bulunması hâlinde RKHK m. 4’ün uygulanıp uygulanmayacağı ve (ii) RKHK m. 4 incelemesinin işlemin tüm etkilerini mi, yoksa yalnızca ana teşebbüsler arasındaki koordinasyon riskini mi kapsayacağı hususlarında uygulamada belirsizlikler mevcuttu.
Değişiklik Tebliği ile m. 13/3 ve 13/4 hükümlerinde yapılan revizyonla, en az iki ana teşebbüsün ortak girişimin faaliyet gösterdiği pazarda veya ilintili pazarlarda rakip olması hâlinde RKHK m. 4 değerlendirmesinin gündeme geleceği açık şekilde ortaya konulmuş; değerlendirmenin ağırlıklı olarak bu pazarlarda doğabilecek koordinasyon riskine odaklanacağı yönünde bir çerçeve çizilmiştir.
Geçiş Süreci
Değişiklik Tebliği, yayımlandığı 11.02.2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Güncellenen ciro eşikleri ve diğer düzenlemeler, yürürlük tarihinde incelemesi devam eden işlemler bakımından da uygulanacaktır. Bu kapsamda, yürürlük tarihi itibarıyla devam eden bir işlemin yeni eşiklerin altında kaldığının veya güncellenen koşulları sağlamadığının tespiti hâlinde, söz konusu incelemenin Kurul kararıyla sonlandırılabilmesi mümkündür.
Sonuç
Değişiklik Tebliği ile birleşme ve devralma kontrol rejimi, güncel ekonomik koşullar ve uygulama ihtiyaçları doğrultusunda yeniden şekillendirilmiştir. Bu kapsamda ciro eşikleri yükseltilmiş, teknoloji teşebbüslerine ilişkin özel düzenleme “Türkiye’de yerleşik” teknoloji teşebbüsleri ile sınırlandırılarak daha hedefli hâle getirilmiş ve uygulamada önem taşıyan bazı kavramlar netleştirilmiştir. Tebliğ 11.02.2026 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, yürürlük tarihinde incelemesi devam eden işlemlere de uygulanacaktır; yeni eşiklerin altında kalan veya güncellenen koşulları sağlamayan dosyalar bakımından incelemenin Kurul kararıyla sonlandırılması mümkündür. Dolayısıyla, Kurul izni gerekip gerekmediği değerlendirilirken, yalnızca eşik hesaplarına değil, Tebliğ’in kapsam ve tanım değişikliklerine de aynı anda bakılması gerekecektir.