TÜRKİYE EMİSYON TİCARET SİSTEMİ YÖNETMELİĞİ YAYIMLANDI
Türkiye Emisyon Ticaret Sisteminin (“TR ETS”) uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (“Yönetmelik”), 27.08.2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik ile 7552 sayılı İklim Kanunu kapsamında oluşturulan emisyon ticaret sisteminin işleyişi; sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması, emisyon izinleri ile tahsisatların dağıtımı ve teslimine ilişkin esaslar belirlenmiştir.
Yönetmeliğin Kapsamı
Yönetmelik başlıca; toplam anma ısıl gücü 20 MW ve üzerindeki yakıt yakma tesisleri ile rafineri, demir-çelik, metal, alüminyum, çimento, cam, seramik, kâğıt ve belirli kimyasal ürünlerin üretimini gerçekleştiren tesisleri kapsamaktadır. Tesisler yıllık emisyon miktarlarına göre üç kategoriye ayrılmıştır. Yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğeri veya daha az olan Kategori A tesisler TR ETS dışında kalmakla birlikte izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüklerine tabi olmaya devam edecektir. Yıllık emisyonu 50.000 tonun üzerinde ve 500.000 tona kadar olan Kategori B tesisler ile 500.000 tonun üzerinde emisyona sahip Kategori C tesisler ise TR ETS kapsamında yer alacaktır. Bu nedenle Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri yürüten işletmelerin öncelikle tesis kapasitelerini ve yıllık emisyon seviyelerini belirleyerek hangi kategoriye dahil olduklarını tespit etmeleri önem taşımaktadır.
Sera Gazı Emisyon İzni ve Tahsisat Yükümlülüğü
TR ETS kapsamına giren işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için sera gazı emisyon izni almaları gerekmektedir. Mevcut işletmeler bakımından izinlerin 09.07.2028 tarihine kadar alınması öngörülmüş olup bu sürenin iki yıla kadar uzatılması mümkündür. Kategori B ve Kategori C kapsamındaki işletmeler ayrıca doğrulanmış yıllık sera gazı emisyonlarına karşılık gelen tahsisatları teslim etmekle yükümlü olacaktır. Tahsisatların ücretsiz olarak dağıtılması veya piyasadan temin edilmesi mümkün olacak; ücretsiz tahsisat oranları ve buna ilişkin esaslar ise Karbon Piyasası Kurulu tarafından ayrıca belirlenecektir.
Doğrulanmış yıllık emisyon ve faaliyet raporlarının her yıl 30 Nisan’a kadar İklim Değişikliği Başkanlığı’na sunulması, tahsisatların ise ilgili yükümlülük yılının Kasım ayının son iş gününe kadar teslim edilmesi gerekmektedir. Pilot uygulama kapsamındaki işletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planlarını ise 27.10.2026 tarihine kadar sunmaları öngörülmektedir.
Pilot Uygulama ve Yaptırımlar
TR ETS’nin uygulanmasına pilot dönem ile başlanacaktır. Pilot dönemin hangi sektör ve tesisleri kapsayacağı Karbon Piyasası Kurulu tarafından ayrıca belirlenecektir. İklim Kanunu uyarınca pilot uygulama döneminde uygulanacak idari para cezaları %80 indirimli olacaktır. Doğrulanmış emisyon raporunun süresinde sunulmaması, geçerli emisyon izni olmaksızın faaliyet gösterilmesi veya tahsisat teslim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi hâllerinde önemli tutarlarda idari para cezaları öngörülmektedir. Tahsisatların süresinde teslim edilmemesi hâlinde uygulanacak para cezası ise teslim yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacaktır.
Sonuç
Yönetmelik ile Türkiye’de zorunlu karbon piyasasının uygulanmasına ilişkin temel hukuki çerçeve oluşturulmuştur. Özellikle Kategori B ve Kategori C kapsamına girecek işletmeler bakımından yeni sistem, çevresel yükümlülüklerin yanı sıra doğrudan mali ve operasyonel sonuçlar da doğuracaktır. Bu nedenle Yönetmelik kapsamına girebilecek şirketlerin ikincil düzenlemelerin tamamlanmasını beklemeksizin tesis bazında kapsam ve kategori analizlerini yapmaları, emisyon verilerini ve mevcut raporlama sistemlerini gözden geçirmeleri ve emisyon izni ile tahsisat yükümlülüklerine yönelik uyum süreçlerini şimdiden planlamaları önem arz etmektedir.